Sprawdziliśmy, jak Polacy postrzegają młode osoby wchodzące w dorosłość z pieczy zastępczej.
Wyobraź sobie, że w Twojej okolicy powstaje mieszkanie treningowe dla młodych dorosłych, którzy wychowali się w domu dziecka lub rodzinie zastępczej. Cieszysz się? Jest Ci to obojętne? A może masz obawy, o których nikomu nie powiesz? Zadaliśmy te pytania Polkom i Polakom – i właśnie publikujemy odpowiedzi. Oto raport „Ta sama dorosłość, inny start”, przygotowany na podstawie badania IRCenter dla Fundacji GrowSPACE (lipiec 2026, N=862).
Co zbadaliśmy
Chcieliśmy zmierzyć coś, czego zwykle nie widać: dystans społeczny wobec osób, które wychowały się w pieczy zastępczej. Użyliśmy do tego klasycznej skali Bogardusa – respondenci odpowiadali, czy zaakceptowaliby wychowanka lub wychowankę domu dziecka w dziesięciu rolach: od osoby mieszkającej w Polsce, przez sąsiada i współpracownika, po bliskiego przyjaciela, partnera własnego dziecka i członka rodziny. Zapytaliśmy też o reakcję na konkretną, lokalną sytuację: powstające w okolicy mieszkanie treningowe.
Im bliżej, tym trudniej
Na poziomie ogólnych deklaracji wygląda to dobrze: 81 proc. badanych zaakceptowałoby osobę z domu dziecka jako sąsiada czy mieszkańca tej samej miejscowości. Ale im bliższa i bardziej osobista relacja, tym akceptacja topnieje: 78 proc. dla bliskiego przyjaciela, 76 proc. dla członka rodziny i 74 proc. dla partnera lub partnerki własnego dziecka. Spadek jest konsekwentny i jednokierunkowy. Nikt nie trzaska drzwiami – ale drzwi do najbliższych relacji uchylają się wyraźnie mniej chętnie.
Skala dystansu społecznego – odsetek osób akceptujących wychowanka/wychowankę domu dziecka w poszczególnych rolach. Badanie IRCenter dla Fundacji GrowSPACE, lipiec 2026, N=862.
Obawy, których nikt nie wypowie na głos
Drugi wskaźnik pokazuje polską odmianę zjawiska NIMBY („nie na moim podwórku”). Na wieść o planowanym w okolicy mieszkaniu treningowym 47 proc. badanych reaguje pozytywnie – to dobra inicjatywa dla okolicy. 38 proc. deklaruje obojętność. Otwarty sprzeciw to margines: 2 proc. rozważałoby podpisanie petycji „przeciw”, a 1 proc. zdecydowanie by się sprzeciwił. Najważniejsza jest jednak grupa pomiędzy: 13 proc. przyznaje, że ma obawy, ale ich nie wyrazi. Co ósma osoba. To nie protest buduje mur wokół młodych z pieczy – buduje go milczenie.
Reakcje na planowane w okolicy mieszkanie treningowe dla młodych dorosłych (18–25 lat) opuszczających pieczę zastępczą. Badanie IRCenter dla Fundacji GrowSPACE, lipiec 2026, N=862.
Dlaczego to ważne
Cichy dystans ma bardzo konkretne skutki. Młodzi ludzie opuszczający pieczę zastępczą mierzą się z tymi samymi wyzwaniami dorosłości co ich rówieśnicy – szukają mieszkania i pracy, budują relacje. Robią to jednak z dodatkowym ciężarem: każdego dnia decydują, czy ujawnić swoją historię, ryzykując wahanie w oczach rozmówcy. Wiele osób wybiera milczenie albo wyjazd z rodzinnych stron, żeby zacząć wszystko tam, gdzie nikt ich nie zna. Lokalne społeczności tracą w ten sposób młodych, zaradnych ludzi, a my wszyscy – ich potencjał: edukacyjny, zawodowy i obywatelski.
Co z tym robimy
Raport to nie tylko diagnoza – to punkt wyjścia do działania. Postulujemy zmiany na trzech poziomach:
– Prawo – popieramy postulaty nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej: wydłużenie okresu usamodzielnienia oraz profesjonalizację roli opiekuna usamodzielnienia, docelowo w formie asystenta usamodzielnienia.
– Lokalne koalicje – współpraca samorządów, szkół, pracodawców i organizacji społecznych na rzecz realnej integracji, aby nikt nie musiał wyjeżdżać, by ukryć swoją przeszłość.
– Wspólny, ogólnopolski głos – długofalowe działania podmiotów wspierających osoby z doświadczeniem pieczy zastępczej przeciw stygmatyzacji, wykluczeniu i ograniczaniu szans rozwoju.
Pobierz raport
Pełny raport „Ta sama dorosłość, inny start” – z kompletem danych, analizą i rekomendacjami – znajdziesz poniżej. Przeczytaj, udostępnij i dołącz do działań na rzecz lepszej przyszłości osób, których dzieciństwo było mniej uprzywilejowane. Ta sama dorosłość powinna oznaczać te same szanse.